16:43 EDT Thứ hai, 25/09/2017

Danh mục

Thăm dò ý kiến

Bạn là ai ?

Học sinh

Cựu học sinh

Giáo viên - Cán bộ nhà trường

Phụ huynh học sinh

Khách vãng lai

Thành viên

Thống kê truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 35

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 34


Hôm nayHôm nay : 405

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 7176

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 4109904

Trang nhất » Tin Tức » Phương pháp dạy học

Chuyên đề: Quá trình tự học, tự rèn của người giáo viên

Thứ tư - 04/11/2015 05:56
Chuyên đề: Quá trình tự học, tự rèn của người giáo viên

Chuyên đề: Quá trình tự học, tự rèn của người giáo viên

CHUYÊN ĐỀ BÁO CÁO TRONG HỘI NGHỊ CÔNG ĐOÀN
TỔ NGỮ VĂN – MỸ THUẬT – THƯ VIỆN
          Tên chuyên đề: Quá trình tự học, tự rèn của người giáo viên

 
A. Đặt vấn đề:
       Vấn đề tự học, tự rèn, tự đào tạo của người học đã được Đảng, Nhà nước quan tâm quán triệt sâu sắc từ nhiều năm qua. Nghị quyết Trung ương V khóa 8 từng nêu rõ:  “ Tập trung sức nâng cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học, tự sáng tạo… , Bảo đảm mọi điều kiện và thời gian tự học, phát triển mạnh mẽ phong trào tự học, tự đào tạo thường xuyên và rộng khắp trong toàn dân”.           
       Trên tinh thần ấy, rõ ràng Đảng ta đã coi tự học, tự đào tạo là vấn đề mấu chốt có vị trí cực kì quan trọng trong chiến lược giáo dục - đào tạo của đất nước. Đặc biệt, trong thời đại mà khoa học kĩ thuật phát triển nhanh chóng như hiện nay, nhu cầu tự học tự rèn trở thành vấn đề cấp thiết đối với mọi người. Chỉ có tự học, tự rèn mới có thể đáp ứng được đòi hỏi ngày càng cao của đời sống xã hội. Chỉ có tự học, tự bồi đắp tri thức bằng nhiều con đường, nhiều cách thức khác nhau mỗi chúng ta mới có thể bù đắp được những khiếm khuyết về tri thức khoa học trong đời sống xã hội. Từ đó, có được sự tự tin trong cuộc sống, công việc giảng dạy bởi năng lực toàn diện của mình.
B. Giải quyết vấn đề:
1. Tầm quan trọng của năng lực tự học
Theo từ điển Giáo dục học – NXB Từ điển Bách khoa 2001 “Tự học là quá trình hoạt động lĩnh hội tri thức khoa học và rèn luyện kỹ năng thực hành…”. Tiến sĩ Võ Quang Phúc cho rằng : “Tự học là một bộ phận của học, nó cũng được hình thành bởi những thao tác, cử chỉ, ngôn ngữ, hành động của người học trong hệ thống tương tác của hoạt động dạy học. Tự học phản ánh rõ nhất nhu cầu bức xúc về học tập của người học, phản ánh tính tự giác và sự nỗ lực của người học, phản ánh năng lực tổ chức và tự điều khiển của người học nhằm đạt được kết quả trong hoàn cảnh nhất định với cường độ học tập nhất định”. Tự học thể hiện bằng cách tự đọc tài liệu giáo khoa, sách báo các loại, nghe radio, truyền hình, nghe nói chuyện, báo cáo, tham quan bảo tàng, triển lãm, xem phim, kịch, giao tiếp với những người có học, với các chuyên gia và những người hoạt động thực tiễn trong các lĩnh vực khác nhau. Người tự học phải biết cách lựa chọn tài liệu, tìm ra những điểm chính, điểm quan trọng trong các tài liệu đã đọc, đã nghe, phải biết cách ghi chép những điều cần thiết, biết viết tóm tắt và làm đề cương, biết cách tra cứu từ điển và sách tham khảo, biết cách làm việc trong thư viện, …. Tự học đòi hỏi phải có tính độc lập, tự chủ, tự giác và kiên trì cao. 
  Năng lực tự học là năng lực hết sức quan trọng vì tự học là chìa khoá tiến vào thế kỉ XXI, một thế kỉ với quan niệm học suốt đời và cả xã hội học tập. Có năng lực tự học mới có thể học suốt đời được. Vì vậy, quan trọng nhất đối với học sinh là học cách học. Năng lực tự học là khả năng tự mình tìm tòi, nhận thức và vận dụng kiến thức vào tình huống mới hoặc tương tự với chất lượng cao. Để rèn luyện năng lực tự học cho học sinh, trong quá trình dạy học, người giáo viên cần biết hướng dẫn và tạo cơ hội, điều kiện thuận lợi cho học sinh hoạt động nhằm phát triển  năng lực tư duy, sự linh hoạt, sự sáng tạo cho người học.
  Tự học là một giải pháp khoa học giúp giải quyết mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức đồ sộ với quỹ thời gian không nhiều khi học ở nhà trường. Nó giúp khắc phục nghịch lý : học vấn thì vô hạn mà đời người thì có hạn. Tự học là giúp tạo ra tri thức bền vững cho mỗi người bởi lẽ nó là kết quả của sự hứng thú, sự tìm tòi, nghiên cứu và lựa chọn. Có phương pháp tự học tốt sẽ đem lại kết quả học tập cao hơn. Khi người học biết cách tự học, họ sẽ “có ý thức và xây dựng thời gian tự học, tự nghiên cứu giáo trình, tài liệu, gắn lý thuyết với thực hành, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, biến quá trình đào tạo thành quátrình tự đào tạo”.
Tự học của người giáo viên còn có vai trò quan trọng đối với yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo, nâng cao chất lượng đào tạo tại các trường phổ thông. Tự học của người thầy là một quá trình nêu gương đối với học sinh.
2. Các hình thức tự học
a. Tự học hoàn toàn: Là việc người học nghiên cứu, tìm tòi tài liệu từ mạng In ter net và sách tham khảo. Tự học hoàn toàn có kết quả cao nhưng mất nhiều thời gian vì không có hệ thống và chiều sâu tư tưởng, rất ít kế thừa từ hiểu biết của người đi trước.
b. Tự học có hướng dẫn: Là hình thức hoạt động tự lực của người học để chiếm lĩnh tri thức và hoàn thành kĩ năng tương ứng dưới sự hướng dẫn, tổ chức, chỉ đạo của giáo viên thông qua tài liệu tham khảo. Tự học có hướng dẫn thể hiện qua việc: Thu thập, xử lý thông tin và tự kiểm tra, điều chỉnh. Người học có thể thu thập thông tin thông qua: đọc sách giáo khoa, nghiên cứu tài liệu tham khảo, mạng Internet và qua thí nghiệm, bài tập. Để xử lý thông tin người học cần: Phân tích, tổng hợp, khái quát, nhận xét, đánh giá, phê phán, tự trình bày, ứng dụng, tóm tắt nội dung, lập bảng hệ thống. Người học có thể tự đánh giá và kiểm tra thông tin qua bài làm của bạn, của mình và tổng kết của thầy.
3. Nội dung của quá trình tự học
       Bàn về hoạt động tự học và phương pháp tự học như thế nào để có hiệu quả thiết thực là một vấn đề hoàn toàn không đơn giản. Vì thế người giáo viên cần xác định cho mình những những yếu tố cơ bản sau:
a/ Xây dựng động cơ học tập
      Khơi gợi hứng thú học tập để trên cơ sở đó ý thức tốt về nhu cầu học tập. Người học tự xây dựng cho mình động cơ học tập đúng đắnlà việc cần làm đầu tiên.Bởi vì, thành công không bao giờ là kết quả của một quá trình ngẫu hứng tùy tiện thiếu tính toán, kể cả trong học tập lẫn nghiên cứu. Nhu cầu xã hội và thị trường lao động hiện tại đặt ra cho mỗi người những tố chất cần thiết chứ không phải là những điểm số đẹp, những chứng chỉ như vật trang sức vào đời mà không có thực lực vì động cơ học tập lệch lạc. Có động cơ học tập tốt khiến cho người ta luôn tự giác say mê, học tập với những mục tiêu cụ thể rõ ràng với một niềm vui sáng tạo bất tận. Tự học có thể bắt nguồn từ nhiều động cơ như học để trang bị kiến thức, học để theo kịp sự phát triển của xã hội, học để đáp ứng công tác dạy học của mình,…
b/ Xây dựng kế hoạch học tập
      Đối với bất kì ai muốn việc học thật sự có hiệu quả thì mục đích, nhiệm vụ và kế hoạch học tập phải được xây dựng cụ thể, rõ ràng. Trong đó kế hoạch phải được xác định với tính hướng đích cao. Tức là kế hoạch ngắn hạn, dài hơi thậm chí từng môn, từng phần phải được tạo lập thật rõ ràng, nhất quán cho từng thời điểm từng giai đoạn cụ thể sao cho phù hợp với điều kiện hoàn cảnh của mình. Vấn đề kế tiếp là phải chọn đúng trọng tâm, cái gì là cốt lõi là quan trọng để ưu tiên tác động trực tiếp và dành thời gian công sức cho nó. Nếu việc học dàn trải thiếu tập trung thì chắc chắn hiệu quả sẽ không cao. Sau khi đã xác định được trọng tâm, phải sắp xếp các phần việc một cách hợp lí logic về cả nội dung lẫn thời gian, đặc biệt cần tập trung hoàn thành dứt điểm từng phần, từng hạng mục theo thứ tự được thể hiện chi tiết trong kế hoạch. Điều đó sẽ giúp quá trình tiến hành việc học được trôi chảy thuận lợi.
c/ Tự mình nắm vững nội dung tri thức
      Đây là giai đoạn quyết định và chiếm nhiều thời gian công sức nhất. Khối lượng kiến thức và các kĩ năng được hình thành nhanh hay chậm, nắm bắt vấn đề nông hay sâu, rộng hay hẹp, có bề vững không… tùy thuộc vào nội lực của chính bản thân người học trong bước mang tính đột phá này. Nó bao gồm các hoạt động:
     -  Tiếp cận thông tin: Lựa chọn và chủ động tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và từ những hoạt động đã được xác định như đọc sách, nghe giảng, xem truyền hình, tra cứu từ Internet, cemine, hội thảo, làm thí nghiệm, quan sát, điều tra… Trong hoạt động này rất cần có sự tỉnh táo để chọn lọc thông tin một cách thông minh và linh hoạt. Xã hội hiện đại đang khiến phần lớn SV rời xa sách và chỉ quan tâm đến các phương tiện nghe nhìn khác. Đơn giản vì nó thỏa mãn trí tò mò, giúp cho tai nghe mắt thấy tức thời. Đó là chưa kể đến sự nhiễu loạn thông tin mà nếu không vững vàng thì giới trẻ sẽ rất dễ sa vào những cạm bẫy thiếu lành mạnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển nhân cách, tâm hồn. Trong lúc từ cổ chí kim, muốn làm chủ tri thức nhân loại thì con đường tốt nhất của mọi người là đọc sách. Đọc sách là phương pháp tự học rẻ tiền và hiệu quả nhất. Khi làm việc với sách ta phải sử dụng năng lực tổng hợp toàn diện và có sự xuất hiện của hoạt động của trí não, một hoạt động tối ưu trong quá trình tự học. Do vậy, rèn luyện thói quen đọc sách là một công việc không thể tách rời trong yêu cầu tự học. Ngoài việc tiếp nhận tri thức còn phải biết đối thoại, gợi mở, thắc mắc hay đề xuất những vấn đề cần lưu ý sau khi đọc sách, hoặc chí ít là học cách viết, lối diễn đạt từ những cuốn sách hay. Đó là cách đọc sáng tạo. Khác với sự giải trí đơn giản hay cảm nhận thông thường.
    - Xử lí thông tin: Việc xử lí thông tin trong quá trình tự học không bao giờ diễn ra trong vô thức mà cần có sự gia công, xử lí mới có thể sử dụng được. Quá trình này có thể được tiến hành thông qua việc phân tích, đánh giá, tóm lược, tổng hợp, so sánh…
    - Vận dụng tri thức, thông tin: Trong việc vận dụng thông tin tri thức khoa học để giải quyết các vấn đề liên quan như thực hành bài tập, thảo luận, xử lí các tình huống, viết bài thu hoạch, báo cáo khoa học, tổng thuật… SV thường gặp rất nhiều khó khăn. Có lúc tìm được một khối lượng lớn tư liệu nhưng việc tập hợp phân loại nội dung để kiến giải một vấn đề lại không thực hiện được. Trong trường hợp này cần khoanh vùng vấn đề trong một giới hạn đừng quá rộng. Chỉ cần tập trung đào sâu một vấn đề nào đó nhằm phát hiện ra cái mới có giá trị thực tiễn là đáp ứng yêu cầu. Trong khâu này việc lựa chọn và thay đổi hình thức tư duy để tìm ra cách thức tối ưu nhất cho đối tượng nghiên cứu cũng rất cần thiết.
     - Trao đổi, phổ biến thông tin: Việc trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ thông tin tri thức hay diển ngôn theo yêu cầu thông qua các hình thức: hội thảo, báo cáo khoa học, thảo luận, thuyết trình, tranh luận… là công việc cuối cùng của quá trình tiếp nhận tri thức. Hoạt động này giúp người học có thể hình thành và phát triển kĩ năng trình bày (bằng lời nói hay văn bản) cho người học. Giúp người học chủ động, tự tin trong giao tiếp ứng xử, phát triển năng lực hợp tác và làm việc nhóm tốt.
d/ Tự kiểm tra đánh giá kết quả học tập
      Việc nhìn nhận kết quả học tập được thực hiện bằng nhiều hình thức: Dùng các thang đo mức độ đáp ứng yêu cầu của GV, bản thân tự đánh giá, sự đánh giá nhận xét của tập thể thông qua thảo luận, tự đối chiếu so sánh với mục tiêu đặt ra ban đầu… Tất cả đều mang một ý nghĩa tích cực, cần được quan tâm thường xuyên. Thông qua nó người học tự đối thoại để thẩm định mình, hiểu được cái gì làm được, điều gì chưa thỏa mãn nhu cầu học tập nghiên cứu để từ đó có hướng khắc phục hay phát huy.
       Vấn đề tự học rõ ràng không hề đơn giản. Muốn hoạt động học tập có hiệu quả nhất thiết người học phải chủ động tự giác học tập bất cứ lúc nào có thể bằng chính nội lực của bản thân. Vì nội lực mới chính là nhân tố quyết định cho sự phát triển.
          Trên thực tế, có rất nhiều tấm gương sáng trong quá trình tự học. Chẳng hạn, vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam – Hồ Chí Minh – Người đã hoàn toàn tự học mà thông thạo cả mấy chục thứ tiếng trên thế giới, hay thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký với khả năng tự học và nghị lực phi thường, thầy đã trở thành người giảng viên của trường đại học danh tiếng ở Hà Nội,… Còn có biết bao tấm gương sáng về tinh thần tự học, tự rèn.
C. Kết thúc vấn đề:
Tóm lại, thực tế đã chứng minh, mỗi thành công của người thầy trên con đường giảng dạy, nghiên cứu không bao giờ là kết quả của lối học tập thụ động, đối phó, chờ thời.
       Từ đó, dễ nhận thấy rằng: cùng với đòi hỏi của xu thế hội nhập toàn cầu trên tất cả các lĩnh vực và với một xã hội đầy biến động như xã hội ở nước ta hiện nay về sử dụng lao động, tiền lương, sự đãi ngộ và quá trình đào tạo ngày càng đi vào chiều sâu thực chất thì hoạt động dạy học, đặc biệt là quá trình tự học, tự rèn chắc chắn sẽ tìm được sự đồng thuận cao của cộng đồng và là mảnh đất tốt cho bất kì ai có khát vọng học tập suốt đời.

                                                                                                                   
 GV: Nguyễn Thị Kiều Thân
  

Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Kiều Thân

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

GIỚI THIỆU TỔ NGỮ VĂN – MĨ THUẬT (2015-2016)

GIỚI THIỆU TỔ NGỮ VĂN – MĨ THUẬT (2015-2016)

  GIỚI THIỆU TỔ NGỮ VĂN – MĨ THUẬT         (NĂM HỌC 2015-2016)   - Tổng số CBGVCNV: 15/14 nữ  - Đảng viên 6 /5 nữ . - Số GV trên chuẩn 12. Trình độ chuyên môn đạt 100%.   Trong đó: + ĐHSP:10.              ...

Liên kết